Σταύρος Τραγάρας: «Τρία ακόμα βιβλία από τον Αλέξανδρο Χουλιαρά»

Αλέξανδρος Χουλιαράς

 

ΒΙΒΛΙΟΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

Γράφει ο Σταύρος Τραγάρας*

Συνήθως στη βιβλιοπαρουσίαση ή βιβλιοκριτική αναφέρεται κάποιος σε ένα βιβλίο. Ο Αλέξανδρος Χουλιαράς με ρυθμό πολυβόλου εξέδωσε μέσα στο έτος τρία βιβλία, ένα ποιητικό, «ΝΥΧΤΕΡΙΝΑ», και δύο πεζά, «ΦΥΤΑ ΤΟΥ ΒΟΥΝΟΥ - άγρια και ήμερα» και «ΖΩΑ ΤΟΥ ΒΟΥΝΟΥ - άγρια και ήμερα».

Ο Αλέξανδρος Χουλιαράς είναι ένας πολυγραφότατος συγγραφέας, με κύρια αντικείμενά του την παλιά ζωή της πατρίδας του Ευρυτανίας, την αγροτική και κτηνοτροφική ζωή στα χρόνια της χειρωνακτικής περιόδου, την φύση της πατρίδας του με την πανίδα, τη χλωρίδα, και τα φυσικά φαινόμενα, που έζησε ως παιδί και μελέτησε ως ενήλικας.

Ο Χουλιαράς παρακολούθησε με πόνο καρδιάς όλη την κοσμογονική αλλαγή που συντελέσθηκε τις τελευταίες ιδίως δεκαετίες στο φυσικό και ανθρώπινο περιβάλλον. Έζησε στο πετσί του αυτές τις αλλαγές, τις μελέτησε, και έχει όλη την επάρκεια και ως ειδικός επιστήμονας, αλλά κυρίως ως «εμπειρογνώμονας ζωής», να τις καταγράψει και να προτείνει λύσεις για μια βιώσιμη ανάπτυξη ως αντίποδα στην ερημοποίηση της υπαίθρου και στην μετάλλαξη της κοινωνικής ζωής.

  Γράφει ασταμάτητα, γράφει βιβλία, αρθρογραφεί στον τύπο, δημοσιεύει στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Γράφει για το νοικοκυριό του Ευρυτάνα, γράφει Ευρυτανικές ιστορίες, γράφει για το κεφαλοχώρι Κρίκελλο, τη γενέτειρά του, γράφει για τις στράτες, τα βουνά, τα ποτάμια, τα λαγκάδια, τα δέντρα, τα ζώα, τα πουλιά. Γράφει για τα παραμύθια και τους θρύλους, για τα έθιμα. Γράφει για τις εργασίες των παλιών Ευρυτάνων, για τα σπίτια τους, τις στάνες τους, τα φαγητά τους, για το ψωμί τους, για τις δυσκολίες τους, για τα φαρμάκια τους και τις χαρές τους. Γράφει για τα παπούτσια τους, τα ρούχα τους, τα εργαλεία τους. Συλλέγει εργαλεία για να φτιάξει λαογραφικό μουσείο.

Πλούσιοι επτώχευσαν και επείνασαν…

Ο γέρο-Ντήρος άφησε το μολύβι, έτριψε τα κατακόκκινα από την κούραση μάτια του και σήκωσε το κεφάλι από το χαρτομάνι που σκέπαζε σχεδόν όλο το τραπέζι. Όλο το βράδυ καταχωρούσε ποσά στο χοντρό βιβλίο εσόδων-εξόδων.

«Τέλεια, όλα τέλεια», ψιθύρισε κι ένα χαμόγελο χαράχτηκε στα μονίμως σουφρωμένα χείλια του. «Τέλεια, τέλεια», ψιθύρισε ξανά κι άρχισε να τακτοποιεί σε στοίβες αποδείξεις, τιμολόγια, χρεωστικά, λογαριασμούς, συμφωνητικά, δάνεια. Αφού τα κλείδωσε προσεκτικά στο ερμάριο, άναψε ένα πούρο, έβαλε ένα ποτό, κι αραχτός στην αναπαυτική πολυθρόνα του άρχισε να υπολογίζει τα κέρδη της σεζόν.

«Τέλεια, τέλεια», σκέφτηκε ενώ βυθιζόταν σε λήθαργο.

Εννέα έξι τρία

  

Στο σχόλασμα έτρεξα προς το Γουέμπλεϊ, την αλάνα δίπλα στο σχολείο. Είχαμε κανονίσει να παίξουμε ένα δίτερμα πριν γυρίσουμε στα σπίτια μας. Βρήκα την ομάδα μαζεμένη σε μια γωνιά γύρω από ένα τρανζιστοράκι: Μπαλωμένος, Ρεπανάς, Ροδίτης, Τσακιράκης, όλοι ήταν εκεί. Δίπλα τους ο Σαλιάρης κρατούσε το πονεμένο του κεφάλι. Είχε μια μεγάλη μελανιά στο μάτι, ήταν φανερό πως κάποιος τον είχε χτυπήσει. Ξαφνικά άρχισε να τρέχει και να φωνάζει:

«Ντούρλα βρωμιάρη, τα σουβλάκια σου είναι σάπια! Ντούρλα βρωμιάρη…».

«Τζερόνιμο ακούτε, ρε;», φώναξα εννοώντας τον «Τζερόνιμο Γκρούβι», τον πιο διάσημο ραδιοπειρατή της εποχής.

«Σσσς!», μου έκαναν όλοι με το δάχτυλο στο στόμα. Πλησίασα ν’ ακούσω πιο καθαρά.

Θεόφιλος Φραγκόπουλος: Προτίμησε το θάνατο από την εθελοδουλεία

 

Θεόφιλος Κων. Φραγκόπουλος (1917-1969)

Ένα από τα θύματα της στρατιωτικής χούντας του ’67, η οποία κάθε άλλο παρά αναίμακτη ήταν όπως αυτοδιαφημιζόταν, ήταν ο υφηγητής της Ανωτάτης Γεωπονικής Θεόφιλος Κ. Φραγκόπουλος, που είχε λημνιά ρίζα από την οικογένεια των ευεργετών Χριστοδουλίδη. Ο θάνατός του δεν ήταν φυσικός. Οδηγήθηκε στην αυτοκτονία, όταν δέχτηκε ασφυκτική πίεση από ανθρώπους της χούντας να λάβει μέρος σε προπαγανδιστική εκδήλωση με την ευκαιρία της εορτής της 25ης Μαρτίου του 1969. Το πρωί της 29ης (κατ’ άλλους της 28ης) Μαρτίου 1969 βρέθηκε νεκρός στο εργαστήριο του. Υπήρξε ο πρώτος νεκρός πανεπιστημιακός του αντιδικτατορικού αγώνα. Ας μάθουμε κάποια πράγματα γι’ αυτόν.*

Άντε αγόριμ στα Μσίρια…

 

Τα αίτια της μετανάστευσης των Λημνιών

 

«Άντε αγόριμ στα Μσίρια μπεκ καζαντίσ’ς λίρες».

«Άντε παιδί μου στην Αίγυπτο μπας και καζαντίσεις».

Με αυτά τα λόγια αποχαιρετούσαν τα παιδιά τους οι Λημνιοί τον 19ο και στις αρχές του 20ού αιώνα, όταν η Αίγυπτος αποτελούσε τη Γη της Επαγγελίας, όχι μόνο για τους Λημνιούς αλλά γενικότερα για τη ρωμαίικη φτωχολογιά. Για κάποιους μάλιστα υπήρξε Ελντοράντο καθώς έγιναν πάμπλουτοι αλλά και στους υπόλοιπους έδινε ευκαιρίες για μια ζωή καλύτερη από εκείνη που είχαν στο νησί. Γιατί όμως οι Λημνιοί έφευγαν κατά χιλιάδες στην Αίγυπτο και σε άλλους προορισμούς προς αναζήτηση τύχης; Τι τους εξωθούσε σε αυτό το μαζικό φευγιό; Τα αίτια ήταν οικονομικά, φυσικά, αλλά για να τα κατανοήσουμε πρέπει να πάμε λίγο πίσω και να δούμε τις κοινωνικές συνθήκες που επικρατούσαν στο νησί.

 

Ο ξενιτεμός κι ο νόστος του κ. Βασίλη Κωνσταντόπουλου

 

Βασίλης Κωνσταντόπουλος

«...𝛌ί𝛄𝛂 𝛌ό𝛄𝛊𝛂 𝛄𝛊𝛂 𝛕𝛈 𝛇𝛚ή 𝛍𝛐𝛖»

Αθήνα 2019, σελ. 125.

  Ένα καλογραμμένο αυτοβιογραφικό βιβλίο με τον πιο πάνω τίτλο επέσε πρόσφατα στην αντίληψη μου, γραμμένο από έναν άνθρωπο που δεν σπούδασε σε κάποια σχολή αλλά μαθήτευσε στο μεγάλο σχολείο της ζωής. Και μπαίνοντας στην ένατη δεκαετία της ζωής του αποφάσισε να αφηγηθεί τις περιπέτειες του βίου του, ως παρακαταθήκη για τα παιδιά και τα εγγόνια του. Όμως, αν και το προόριζε για την οικογενειά του, το έργο του έχει ευρύτερο ενδιαφέρον, διότι αποτελεί μια αυθεντική μαρτυρία της κοινωνικής πραγματικότητας της μεταπολεμικής Ελλάδας.

"Κήρυκας των Καμινίων", νο 2.

"Ο Κήρυκας των Καμινίων"

2ο τεύχος, καλοκαιρινό