Σταύρου Τραγάρα: «Πολιτικοί εξόριστοι Άη Στράτη και Λήμνου»

 

Σταύρος Τραγάρας: "Πολιτικοί εξόριστοι Άη Στράτη και Λήμνου"

Εκδόσεις "Αγιαρμόλας", 2026, σελ. 470

 

Σε ένα ογκώδες βιβλίο 470 σελίδων, ο γιατρός και συγγραφέας Σταύρος Τραγάρας καταπιάνεται με το ακανθώδες θέμα των πολιτικών εξορίστων που σημάδεψε την ελληνική κοινωνία για πολλές δεκαετίες στα μέσα του περασμένου αιώνα.

Με ερέθισμα το γεγονός πως ανάμεσα στα δεκάδες νησιά της εξορίας υπήρξε για ένα διάστημα και η πατρίδα του, η Λήμνος, και κυρίως το γειτονικό νησί του Άη Στράτη, ερεύνησε δεκάδες πρωτογενείς και δευτερογενείς πηγές (συγγράμματα, μαρτυρίες και μελέτες) προκειμένου να γνωρίσει τα γεγονότα, τις συνθήκες, την ταλαιπωρία και τις τραγικές συνέπειες για τους δεκάδες χιλιάδες συμπατριώτες μας και τα εκατοντάδες χιλιάδες μέλη των οικογενειών τους, που επέλεξαν να συγκρουστούν με την κυρίαρχη ιδεολογία, με αποτέλεσμα να βιώσουν στο πετσί τους την σκληρότητα του κρατικού μηχανισμού, την κοινωνική απομόνωση, εξευτελισμούς και ταπείνωση, να στερηθούν βασικά δικαιώματα όπως το να δουλέψουν σε δημόσια υπηρεσία ή οργανισμό (ΔΕΗ, ΟΤΕ κλπ), στο στράτευμα και την αστυνομία, να γίνουν ιερείς, να βγάλουν διαβατήριο, άδεια οδήγησης και πολλά άλλα, να ζήσουν σχεδόν σε όλη τη ζωή τους υπό το βλέμμα του χωροφύλακα και του χαφιέ, να υποχρεώνονται σε δημόσιες δηλώσεις μετανοίας για ενέργειες και ιδεολογίες, τις οποίες συχνά δεν γνώριζαν καν, τα αγόρια να θεωρούνται φαντάροι μειωμένης εθνικής συνείδησης, γενικά να θεωρούνται πολίτες β΄ κατηγορίας.

Παρωχημένα συνθήματα ή μήπως όχι;

 

 Πρωτομαγιά κι εγώ αμετανόητος νοσταλγός ημερών αρχαίων, φωτογραφίζω παρωχημένα (ή μήπως όχι;) συνθήματα περιθωριακών ομάδων, εν μέσω τσίκνας από ψησταριές και στεφανιών του Μάη που δεν στεφανώνουν κανέναν.

 Στο μίνι μάρκετ, ανοιχτό χρονιάρα μέρα, σταχανοβίτες υπάλληλοι ενός αχόρταγου αφεντικού μοιράζουν χαμόγελα κι εύχονται καλό μήνα στους πελάτες που αγοράζουν βιαστικοί έξτρα μπίρες για το πρωτομαγιάτικο τραπέζι, τρέχουν να ανάψουν τα κάρβουνα για τα παϊδάκια, να βάλουν και Νταλάρα στη διαπασών να αντιλαλήσει το "Πάγωσε η τζιμινιέρα" στη γειτονιά, γιατί "Η Πρωτομαγιά δεν είναι αργία, είναι απεργία!", εβίβα  σύντροφοι κάναμε αγώνες εμείς!, η ταμίας στο μίνι μάρκετ απέναντι αναλογίζεται αν θα προλάβει το απομεσήμερο να χαρεί λίγο το παιδάκι της, να το πάει στην παιδική χαρά πριν σουρουπώσει, τα παϊδάκια του γείτονα της έσπασαν τη μύτη, το μεροκάματο δεν της φτάνει για παϊδάκια, δυο-τρία μπουτάκια κοτόπουλου ζήτησε να της κρατήσει ο συνάδελφος χασάπης του μίνι μάρκετ, την καλοβλέπει αυτός θα της κάνει τη χάρη, αλλά δεν του δίνει θάρρος, δεν έχει όρεξη για τέτοια, απέναντι η "τζιμινιέρα" έγινε "δέντρο που έχει κόκκινα τα φύλλα", οι επαναστάτες της μπριζόλας πιάσαν το χορό, οι πελάτες άλλοι αργόσχολοι άλλοι βιαστικοί εύχονται "Καλή Πρωτομαγιά", για τους άλλους όχι για μένα μουρμουρίζει η ταμίας αλλά δεν τολμά να το ξεστομίσει, το μεροκάματο το έχει ανάγκη και το τσιράκι του αφεντικού τους το ξέκοψε το πρωί, μόνο καλό μήνα και χαμόγελα σήμερα, να μην ακούσω σχόλια για πρωτομαγιές κι αηδίες, ας λένε οι πελάτες ό,τι θέλουν, είναι ώρα για το διάλειμμά της, περάστε στο διπλανό ταμείο παρακαλώ, μα μόνο ένα γάλα έχω! γκρίνιαξε μία κυρία που χάζευε στο κινητό της πόσα λάικς είχε πάρει το μαγιάτικο στεφάνι της, ήταν μαστόρισσα αυτή, το δικό της στεφάνι ξεχώριζε, όσο κι αν έψαχνε των άλλων καλύτερο δεν εύρισκε, μα μόνο ένα γάλα έχω, ξαναείπε, κι εγώ μόνο δέκα λεπτά διάλειμμα απάντησε η ταμίας και της γύρισε την πλάτη -"άει σιχτίρ πρωτομαγιάτικα" μουρμούρισαν και οι δύο-, όχι για τον ίδιο λόγο φυσικά, και αντάλλαξαν μια μοχθηρή ματιά, πριν φύγουν από το ταμείο.

  Κι εγώ βαδίζοντας μόνος "μες στη φοβερή ερημία του πλήθους", όπως έγραψε κάποτε ένας ποιητής, ανάμεσα σε τζιμινιέρες που ξερνάνε τσίκνα από ψησταριές και σε μαγιάτικα στεφάνια που σκορπούν μυρωδιές από τα μπαλκόνια, φωτογραφίζω παρωχημένα(;) συνθήματα περιθωριακών ομάδων, αμετανόητος νοσταλγός ημερών αρχαίων, όταν οραματιστήκαμε το αδύνατο. 

  Καλή Πρωτομαγιά!

Θ. Μπελίτσος, 1.5.2026.